این مراسم با اجرای هادی حیدری، روزنامهنگار و کاریکاتوریست مطبوعاتی، در تالار آبگینه سازمان آب برگزار شد.
هادی حیدری در ابتدای مراسم گفت: «ما در دورانی زندگی میکنیم که خبر و رسانه از همیشه بیشتر شده است، اما حقیقت الزاما در دسترس نیست.
روزنامهنگاری در شرایط حاضر یک شغل نیست؛ بلکه یک مسئولیت اجتماعی است در برابر حقیقت و تاریخ.
روزنامهنگار خوب، کسی است که برای فهمیدن بیشتر جستجو کند و برای حقیقت بجنگند.
باید از خود روزنامهنگاری تجلیل کنیم؛ از انسانهایی که حقیقت را جدی میگیرند و این چراغ را روشن و زنده نگه داشتهاند.»
امشب جشن مسئولیت، جشن قلم و جشن رسیدن به حقیقت است.
هادی حیدری در ابتدای مراسم گفت: «ما در دورانی زندگی میکنیم که خبر و رسانه از همیشه بیشتر شده است، اما حقیقت الزاما در دسترس نیست.
روزنامهنگاری در شرایط حاضر یک شغل نیست؛ بلکه یک مسئولیت اجتماعی است در برابر حقیقت و تاریخ.
روزنامهنگار خوب، کسی است که برای فهمیدن بیشتر جستجو کند و برای حقیقت بجنگند.
باید از خود روزنامهنگاری تجلیل کنیم؛ از انسانهایی که حقیقت را جدی میگیرند و این چراغ را روشن و زنده نگه داشتهاند.»
امشب جشن مسئولیت، جشن قلم و جشن رسیدن به حقیقت است.
فیاض زاهد رئیس هیات مدیره انجمن صنفی روزنامه نگاران استان تهران با اشاره به شرایط فعلی انجمن صنفی روزنامهنگاران گفت: در بسیاری از جلسات هیات مدیره، دغدغهها و فشارهایی که بر خبرنگاران و روزنامهنگاران وارد میشود، مطرح میشود.
وی افزود: در سالهای گذشته سه دوره جشنواره برگزار کردیم، اما برگزاری این دوره از جشنواره به دلیل اتفاقات و شرایط پیشآمده با دشواریهایی همراه شد.
رئیس هیات مدیره انجمن با اشاره به اتفاقهایی که در این مدت بر انجمن گذشته است، بیان کرد: به دلایلی ناگزیر شدیم دفتر انجمن در خیابان شریعتی را ترک کنیم و به خانه انجمن در خیابان کبکانیان بازگردیم. البته اکنون در حال بازسازی این ساختمان هستیم.
فیاض زاهد ادامه داد: یکی دیگر از کارهای هیات مدیره در این دوره ارتباط، جلسه و مکاتبه با نهادهای مرتبط و همچنین مجموعههای حقوقی و مدنی بوده و تلاش داریم بار دیگر به انجمن بینالمللی روزنامهنگاران بازگردیم تا بتوانیم صدایی مستقل از نظر رسانهای به جهان برسانیم. امیدوارم تا پایان سال این اتفاق محقق شود و البته امیدواریم رویکرد مجلس نیز در این زمینه تغییر کند.
وی با بیان اینکه سالهاست محدودیتهایی برای روزنامهنگاران ایجاد شده است، اظهار کرد: امیدوارم ساختارهای سیاسی در این زمینه تغییر رویه دهند و اجازه دهند چراغ رسانه و روزنامهنگاری مستقل روشن بماند.
فیاض زاهد همچنین از راهاندازی و توسعه کتابخانه الکترونیک انجمن خبر داد و گفت: در حوزه ارائه خدمات به اعضا نیز تفاهمنامههایی با وکلا و نهادهای مختلف منعقد کردهایم و با جامعه پزشکی و مجموعههایی که میتوانند خدماتی به روزنامهنگاران ارائه دهند، همکاریهایی را آغاز کردهایم.
این عضو هیات مدیره انجمن با اشاره به فعالیتهای انجمن در حوزه مقابله با اخبار جعلی و باجنیوزها گفت: مبارزه با فیکنیوز و باجنیوز را نیز در دستور کار قرار دادهایم و تلاش کردهایم در این حوزه نقش فعال و مؤثری داشته باشیم.
فیاض زاهد با بیان اینکه «در دوران سخت و پرالتهابی به سر میبریم»، تاکید کرد: بدون همراهی و همکاری تکتک اعضا، انجمن صنفی روزنامهنگاران دوام نخواهد آورد. از همه همکاران میخواهم در دوره بعدی انتخابات انجمن، هم کاندیدا شوند و هم مشارکت جدی داشته باشند.
وی افزود: متاسفانه از نظر میزان مشارکت، در یکی از بدترین دورههای انجمن قرار داریم و برای ادامه مسیر و تقویت جایگاه انجمن، حضور و مشارکت فعال روزنامهنگاران ضروری است.
رئیس هیات مدیره انجمن روزنامهنگاران استان تهران با اشاره به زحمتهای اکبر منتجبی رئیس سابق انجمن بیان کرد: این دوره از جایزه با همراهی کرمان موتور، انتشارات هرمس، شرکت طلاین، شرکت ماتریکس برگزار شده است.
فیاض زاهد در پایان گفت: از همه همکاران و همراهان و اعضای هیات مدیره تشکر میکنم. آنچه در دستور کار این هیات مدیره بوده، حفظ شأن، جایگاه و شرافت حرفه روزنامهنگاری و روزنامهنگاران تأثیرگذار است.
وی افزود: در سالهای گذشته سه دوره جشنواره برگزار کردیم، اما برگزاری این دوره از جشنواره به دلیل اتفاقات و شرایط پیشآمده با دشواریهایی همراه شد.
رئیس هیات مدیره انجمن با اشاره به اتفاقهایی که در این مدت بر انجمن گذشته است، بیان کرد: به دلایلی ناگزیر شدیم دفتر انجمن در خیابان شریعتی را ترک کنیم و به خانه انجمن در خیابان کبکانیان بازگردیم. البته اکنون در حال بازسازی این ساختمان هستیم.
فیاض زاهد ادامه داد: یکی دیگر از کارهای هیات مدیره در این دوره ارتباط، جلسه و مکاتبه با نهادهای مرتبط و همچنین مجموعههای حقوقی و مدنی بوده و تلاش داریم بار دیگر به انجمن بینالمللی روزنامهنگاران بازگردیم تا بتوانیم صدایی مستقل از نظر رسانهای به جهان برسانیم. امیدوارم تا پایان سال این اتفاق محقق شود و البته امیدواریم رویکرد مجلس نیز در این زمینه تغییر کند.
وی با بیان اینکه سالهاست محدودیتهایی برای روزنامهنگاران ایجاد شده است، اظهار کرد: امیدوارم ساختارهای سیاسی در این زمینه تغییر رویه دهند و اجازه دهند چراغ رسانه و روزنامهنگاری مستقل روشن بماند.
فیاض زاهد همچنین از راهاندازی و توسعه کتابخانه الکترونیک انجمن خبر داد و گفت: در حوزه ارائه خدمات به اعضا نیز تفاهمنامههایی با وکلا و نهادهای مختلف منعقد کردهایم و با جامعه پزشکی و مجموعههایی که میتوانند خدماتی به روزنامهنگاران ارائه دهند، همکاریهایی را آغاز کردهایم.
این عضو هیات مدیره انجمن با اشاره به فعالیتهای انجمن در حوزه مقابله با اخبار جعلی و باجنیوزها گفت: مبارزه با فیکنیوز و باجنیوز را نیز در دستور کار قرار دادهایم و تلاش کردهایم در این حوزه نقش فعال و مؤثری داشته باشیم.
فیاض زاهد با بیان اینکه «در دوران سخت و پرالتهابی به سر میبریم»، تاکید کرد: بدون همراهی و همکاری تکتک اعضا، انجمن صنفی روزنامهنگاران دوام نخواهد آورد. از همه همکاران میخواهم در دوره بعدی انتخابات انجمن، هم کاندیدا شوند و هم مشارکت جدی داشته باشند.
وی افزود: متاسفانه از نظر میزان مشارکت، در یکی از بدترین دورههای انجمن قرار داریم و برای ادامه مسیر و تقویت جایگاه انجمن، حضور و مشارکت فعال روزنامهنگاران ضروری است.
رئیس هیات مدیره انجمن روزنامهنگاران استان تهران با اشاره به زحمتهای اکبر منتجبی رئیس سابق انجمن بیان کرد: این دوره از جایزه با همراهی کرمان موتور، انتشارات هرمس، شرکت طلاین، شرکت ماتریکس برگزار شده است.
فیاض زاهد در پایان گفت: از همه همکاران و همراهان و اعضای هیات مدیره تشکر میکنم. آنچه در دستور کار این هیات مدیره بوده، حفظ شأن، جایگاه و شرافت حرفه روزنامهنگاری و روزنامهنگاران تأثیرگذار است.
گزارش قادر باستانی دبیر چهارمین جشنواره روزنامهنگاری «چراغ حقیقت»
به نام خدا
استادان ارجمند، پیشکسوتان گرانقدر، همکاران عزیزم در جامعه رسانهای، داوران محترم، نامزدها و برگزیدگان چهارمین جشنواره روزنامهنگاری «چراغ حقیقت» و میهمانان گرامی. سلام عرض میکنم و به همه شما خوش آمد میگویم.
اجازه بدهید سخنم را با یک جمله آغاز کنم. روزنامهنگاری، اگر چراغ حقیقت نباشد، چه خواهد بود؟ چراغ حقیقت از همین باور شکل گرفت، از این ایده که روزنامهنگاری یک مسئولیت اجتماعی است. مسئولیتی برای دیدن، پرسیدن، تحقیق کردن، روایت کردن و نزدیک شدن به حقیقت. چهارمین دوره جشنواره را با همین نگاه آغاز کردیم و امروز خوشحالم که میتوانم گزارشی از مسیری که طی شد، خدمت شما عزیزان ارائه کنم.
در این دوره، نزدیک به ۵۰۰ اثر از حدود ۲۰۰ روزنامهنگار و فعال رسانهای به دبیرخانه جشنواره رسید. برای ما این یک پیام روشن بود درباره اینکه با وجود همه دشواریهایی که امروز روزنامهنگاری ایران با آن روبهروست، این حرفه همچنان زنده است.
برای انتخاب داوران، طبق دستورالعمل جشنواره، با نظرخواهی از حدود ۳۰ نفر از استادان ارتباطات، پیشکسوتان و روزنامهنگاران باسابقه، تلاش کردیم چهرههایی را شناسایی کنیم که از اعتبار حرفهای، تجربه و استقلال لازم برخوردار باشند. داوران این دوره عبارت بودند از: کمال آقایی، حمیدرضا ابک، سعید ارکانزاده یزدی (دبیر هیئت داوران)، امیلی امرایی، سرگی بارسقیان، علی بزرگیان، مژگان جمشیدی، فریدون صدیقی، کیوان کثیریان، عباس کوثری و داود محمدی. از تکتک این عزیزان صمیمانه تشکر میکنم.
در چهارمین جشنواره چراغ حقیقت، در کنار رقابت میان روزنامهنگاران، میخواستیم از خلال این آثار، تصویری از وضعیت روزنامهنگاری امروز ایران نیز ببینیم. و آنچه دیدیم، در عین همه نگرانیها، امیدوارکننده بود. هنوز خبرنگارانی هستند که برای یک گزارش خوب وقت میگذارند، هنوز کسانی هستند که به جای بازنشر خبر، به دنبال منبع و سند میروند. روزنامهنگاری ایران هنوز زنده است.
البته این به معنای نادیده گرفتن مشکلات نیست. جامعه روزنامهنگاری امروز با دشواریهای اقتصادی رسانهها، کاهش درآمد، امنیت شغلی، مهاجرت نیروهای حرفهای، تغییرات تکنولوژیک و رقابت سنگین رسانههای اجتماعی مواجه است. اما درست در چنین شرایطی است که اهمیت روزنامهنگاری حرفهای بیشتر میشود. امروز هر شهروندی میتواند خبر تولید کند، اما هر کسی نمیتواند روزنامهنگار باشد. خبرنگاری یعنی راستیآزمایی، پرسشگری، مسئولیتپذیری و شنیدن صدای کسانی که صدایشان کمتر شنیده میشود. ورود هوش مصنوعی به عرصه روزنامهنگاری، بدون شک یک فرصت بزرگ و تاریخی برای این حرفه است که توانایی ما را در جستوجو، پردازش حجم عظیم دادهها، تحلیل اطلاعات و تولید محتوا چند برابر کرده است. اما در کنار این فرصت بزرگ، با یک مسئولیت بزرگتر هم روبهرو هستیم. همان فناوری که کار روزنامهنگار را آسانتر میکند، میتواند تولید و انتشار اخبار جعلی، تصاویر و ویدئوهای ساختگی و اطلاعات گمراهکننده را نیز بسیار آسانتر کند و تشخیص واقعیت از جعل را دشوارتر سازد.
بنابراین، نگرانی اصلی فقط این نیست که چگونه یک خبر جعلی تولیدشده با هوش مصنوعی را شناسایی و حذف کنیم. نگرانی عمیقتر، تغییر در زیستبوم شناختی جامعه است، یعنی محیطی که در آن تشخیص واقعیت، سنجش نگرشهای عمومی و حتی فهم رفتار اجتماعی، روزبهروز پیچیدهتر خواهد شد. اینجاست که به نظر من، مأموریت روزنامهنگاری حرفهای از همیشه مهمتر میشود. چون در عصر هوش مصنوعی، روزنامهنگار باید به یکی از مهمترین نهادهای راستیآزمایی، اعتبارسنجی و حفاظت از واقعیت اجتماعی تبدیل شود.
ما در این دوره، یک بخش راستیآزمایی اخبار را هم در جشنواره پیشبینی کرده بودیم، اما متأسفانه به دلیل تعداد کم آثار، امکان داوری این بخش فراهم نشد. با این حال، معتقدم اتفاقاً باید در دورههای آینده توجه بسیار بیشتری به راستیآزمایی نشان دهیم، چون در عصر هوش مصنوعی، راستیآزمایی به یکی از ارکان اصلی حرفه روزنامهنگاری تبدیل شده است. باید راستیآزمایی را بخشی از هویت روزنامهنگاری حرفهای و سرمایه اعتماد عمومی بدانیم و امیدوارم در دورههای آینده چراغ حقیقت، این بخش با استقبال بیشتری از سوی روزنامهنگاران روبهرو شود.
یکی دیگر از اتفاقات مهم این دوره، توجه جدیتر به یادداشتنویسی و تحلیل بود. ما امروز در روزگاری زندگی میکنیم که سرعت انتشار خبر، از سرعت فهمیدن و تحلیل کردن آن بیشتر شده است. به همین دلیل، جامعه بیش از هر زمان دیگری به روزنامهنگارانی نیاز دارد که بتوانند از سطح خبر عبور کنند، مسئله را ببینند، ریشهها را بشناسند و به مخاطب در فهم بهتر واقعیت کمک کنند. بر همین اساس و به پیشنهاد عباس عبدی، روزنامهنگار فرهیخته و یادداشتنویس تراز روزنامهنگاری ایران، تصمیم گرفتیم بخش یادداشتنویسی را به جشنواره اضافه کنیم. این بخش در این دوره آغاز شده است و از سال آینده، این جایزه به طور رسمی با عنوان «جایزه عباس عبدی» برگزار خواهد شد.
امیدواریم این جایزه، هم ادای احترامی به جایگاه و نقش یادداشتنویسی حرفهای در روزنامهنگاری ایران باشد و هم به تدریج به یکی از معتبرترین و ماندگارترین بخشهای جشنواره چراغ حقیقت تبدیل شود که در آن، قدرت قلم، عمق اندیشه و توانایی روزنامهنگار در فهم و تبیین مسائل جامعه، بیش از هر چیز دیگری معیار داوری باشد.
یکی دیگر از بخشهای مهم این دوره، بخش ویژه جنگ بود که با استقبال قابل توجه روزنامهنگاران روبهرو شد و آثار بسیاری به دبیرخانه رسید. کشور ما مورد تجاوز و حمله قرار گرفته بود و جامعه روزنامهنگاری نیز مانند دیگر اقشار جامعه، خود را در برابر یک مسئولیت تاریخی دید. روزنامهنگاران تلاش کردند با خبر، تصویر، گزارش و روایت، هم واقعیتهای میدان را ثبت کنند و هم صدای دفاع از میهن و ایستادگی مردم را به گوش جامعه برسانند. از همه روزنامهنگارانی که در آن شرایط دشوار، مسئولانه و حرفهای کار کردند، صمیمانه تشکر میکنم.
در کنار همه اینها، یکی از اهداف اصلی ما در این دوره، توجه به نسل جدید روزنامهنگاران بود. جشنواره نباید فقط محل تقدیر از چهرههای شناختهشده باشد. باید بتواند استعدادهای تازه را نیز کشف کند. خوشبختانه یکی از اتفاقات امیدبخش این دوره، حضور روزنامهنگاران جوان در میان برگزیدگان نهایی است. همچنین خوشحالیم که در میان برگزیدگان، چند روزنامهنگار از رسانههای شهرستانی نیز حضور دارند.
امشب شب برگزیدگان است، اما من میخواهم از همه کسانی که اثر فرستادند تشکر کنم، چه کسانی که نامشان امشب خوانده میشود و چه کسانی که به مرحله نهایی نرسیدند. جشنواره با برگزیدگان معنا پیدا نمیکند، جشنواره با مجموعه تلاش همه شرکتکنندگان معنا پیدا میکند.
در پایان، لازم میدانم صمیمانه از انجمن صنفی روزنامهنگاران تهران تشکر کنم که با حمایت و همراهی خود، زمینه برگزاری این جشنواره را فراهم کرد. از دکتر فیاض زاهد، رئیس محترم هیأتمدیره انجمن، تشکر میکنم که در این دوره واقعاً سنگ تمام گذاشتند و با حمایت جدی خود اجازه دادند «چراغ حقیقت» با قوت و کیفیت بیشتری برگزار شود.
همچنین باید از جناب آقای ایرج اسلامی، دبیر جشنواره، قدردانی ویژه داشته باشم. همه زحمات اجرایی و هماهنگیهای این جشنواره، از آغاز تا همین مراسم امشب، بر دوش ایشان بوده و با دلسوزی و پیگیری فراوان آن را به سرانجام رساندهاند.
بهطور ویژه لازم میدانم از دکتر سعید ارکانزاده یزدی، دبیر هیأت داوران جشنواره صمیمانه تشکر کنم که با دقت، وسواس حرفهای و صرف وقت فراوان، مسئولیت سنگین ساماندهی و داوری آثار را بر عهده گرفتند. ایشان آثار رسیده را با حوصله دستهبندی و مطالعه کردند، با داوران جلسات متعدد داشتند، درباره کیفیت و معیارهای آثار گفتوگو و جمعبندی کردند و نتیجه این فرآیند دقیق و حرفهای را ارائه دادند. از ایشان و همه داوران محترم که این مسئولیت سنگین را پذیرفتند، صمیمانه سپاسگزارم.
اگر امشب این چراغ روشن است، حاصل تلاش بیوقفه این عزیزان و همه همکارانی است که پشت صحنه، بیآنکه دیده شوند، برای برگزاری شایسته این رویداد زحمت کشیدند. از همه آنها صمیمانه سپاسگزارم. از همه شما هم که در این مسیر همراه ما بودید، صمیمانه سپاسگزارم.
تا وقتی حقیقت جویندهای دارد، چراغ روزنامهنگاری خاموش نخواهد شد.
به نام خدا
استادان ارجمند، پیشکسوتان گرانقدر، همکاران عزیزم در جامعه رسانهای، داوران محترم، نامزدها و برگزیدگان چهارمین جشنواره روزنامهنگاری «چراغ حقیقت» و میهمانان گرامی. سلام عرض میکنم و به همه شما خوش آمد میگویم.
اجازه بدهید سخنم را با یک جمله آغاز کنم. روزنامهنگاری، اگر چراغ حقیقت نباشد، چه خواهد بود؟ چراغ حقیقت از همین باور شکل گرفت، از این ایده که روزنامهنگاری یک مسئولیت اجتماعی است. مسئولیتی برای دیدن، پرسیدن، تحقیق کردن، روایت کردن و نزدیک شدن به حقیقت. چهارمین دوره جشنواره را با همین نگاه آغاز کردیم و امروز خوشحالم که میتوانم گزارشی از مسیری که طی شد، خدمت شما عزیزان ارائه کنم.
در این دوره، نزدیک به ۵۰۰ اثر از حدود ۲۰۰ روزنامهنگار و فعال رسانهای به دبیرخانه جشنواره رسید. برای ما این یک پیام روشن بود درباره اینکه با وجود همه دشواریهایی که امروز روزنامهنگاری ایران با آن روبهروست، این حرفه همچنان زنده است.
برای انتخاب داوران، طبق دستورالعمل جشنواره، با نظرخواهی از حدود ۳۰ نفر از استادان ارتباطات، پیشکسوتان و روزنامهنگاران باسابقه، تلاش کردیم چهرههایی را شناسایی کنیم که از اعتبار حرفهای، تجربه و استقلال لازم برخوردار باشند. داوران این دوره عبارت بودند از: کمال آقایی، حمیدرضا ابک، سعید ارکانزاده یزدی (دبیر هیئت داوران)، امیلی امرایی، سرگی بارسقیان، علی بزرگیان، مژگان جمشیدی، فریدون صدیقی، کیوان کثیریان، عباس کوثری و داود محمدی. از تکتک این عزیزان صمیمانه تشکر میکنم.
در چهارمین جشنواره چراغ حقیقت، در کنار رقابت میان روزنامهنگاران، میخواستیم از خلال این آثار، تصویری از وضعیت روزنامهنگاری امروز ایران نیز ببینیم. و آنچه دیدیم، در عین همه نگرانیها، امیدوارکننده بود. هنوز خبرنگارانی هستند که برای یک گزارش خوب وقت میگذارند، هنوز کسانی هستند که به جای بازنشر خبر، به دنبال منبع و سند میروند. روزنامهنگاری ایران هنوز زنده است.
البته این به معنای نادیده گرفتن مشکلات نیست. جامعه روزنامهنگاری امروز با دشواریهای اقتصادی رسانهها، کاهش درآمد، امنیت شغلی، مهاجرت نیروهای حرفهای، تغییرات تکنولوژیک و رقابت سنگین رسانههای اجتماعی مواجه است. اما درست در چنین شرایطی است که اهمیت روزنامهنگاری حرفهای بیشتر میشود. امروز هر شهروندی میتواند خبر تولید کند، اما هر کسی نمیتواند روزنامهنگار باشد. خبرنگاری یعنی راستیآزمایی، پرسشگری، مسئولیتپذیری و شنیدن صدای کسانی که صدایشان کمتر شنیده میشود. ورود هوش مصنوعی به عرصه روزنامهنگاری، بدون شک یک فرصت بزرگ و تاریخی برای این حرفه است که توانایی ما را در جستوجو، پردازش حجم عظیم دادهها، تحلیل اطلاعات و تولید محتوا چند برابر کرده است. اما در کنار این فرصت بزرگ، با یک مسئولیت بزرگتر هم روبهرو هستیم. همان فناوری که کار روزنامهنگار را آسانتر میکند، میتواند تولید و انتشار اخبار جعلی، تصاویر و ویدئوهای ساختگی و اطلاعات گمراهکننده را نیز بسیار آسانتر کند و تشخیص واقعیت از جعل را دشوارتر سازد.
بنابراین، نگرانی اصلی فقط این نیست که چگونه یک خبر جعلی تولیدشده با هوش مصنوعی را شناسایی و حذف کنیم. نگرانی عمیقتر، تغییر در زیستبوم شناختی جامعه است، یعنی محیطی که در آن تشخیص واقعیت، سنجش نگرشهای عمومی و حتی فهم رفتار اجتماعی، روزبهروز پیچیدهتر خواهد شد. اینجاست که به نظر من، مأموریت روزنامهنگاری حرفهای از همیشه مهمتر میشود. چون در عصر هوش مصنوعی، روزنامهنگار باید به یکی از مهمترین نهادهای راستیآزمایی، اعتبارسنجی و حفاظت از واقعیت اجتماعی تبدیل شود.
ما در این دوره، یک بخش راستیآزمایی اخبار را هم در جشنواره پیشبینی کرده بودیم، اما متأسفانه به دلیل تعداد کم آثار، امکان داوری این بخش فراهم نشد. با این حال، معتقدم اتفاقاً باید در دورههای آینده توجه بسیار بیشتری به راستیآزمایی نشان دهیم، چون در عصر هوش مصنوعی، راستیآزمایی به یکی از ارکان اصلی حرفه روزنامهنگاری تبدیل شده است. باید راستیآزمایی را بخشی از هویت روزنامهنگاری حرفهای و سرمایه اعتماد عمومی بدانیم و امیدوارم در دورههای آینده چراغ حقیقت، این بخش با استقبال بیشتری از سوی روزنامهنگاران روبهرو شود.
یکی دیگر از اتفاقات مهم این دوره، توجه جدیتر به یادداشتنویسی و تحلیل بود. ما امروز در روزگاری زندگی میکنیم که سرعت انتشار خبر، از سرعت فهمیدن و تحلیل کردن آن بیشتر شده است. به همین دلیل، جامعه بیش از هر زمان دیگری به روزنامهنگارانی نیاز دارد که بتوانند از سطح خبر عبور کنند، مسئله را ببینند، ریشهها را بشناسند و به مخاطب در فهم بهتر واقعیت کمک کنند. بر همین اساس و به پیشنهاد عباس عبدی، روزنامهنگار فرهیخته و یادداشتنویس تراز روزنامهنگاری ایران، تصمیم گرفتیم بخش یادداشتنویسی را به جشنواره اضافه کنیم. این بخش در این دوره آغاز شده است و از سال آینده، این جایزه به طور رسمی با عنوان «جایزه عباس عبدی» برگزار خواهد شد.
امیدواریم این جایزه، هم ادای احترامی به جایگاه و نقش یادداشتنویسی حرفهای در روزنامهنگاری ایران باشد و هم به تدریج به یکی از معتبرترین و ماندگارترین بخشهای جشنواره چراغ حقیقت تبدیل شود که در آن، قدرت قلم، عمق اندیشه و توانایی روزنامهنگار در فهم و تبیین مسائل جامعه، بیش از هر چیز دیگری معیار داوری باشد.
یکی دیگر از بخشهای مهم این دوره، بخش ویژه جنگ بود که با استقبال قابل توجه روزنامهنگاران روبهرو شد و آثار بسیاری به دبیرخانه رسید. کشور ما مورد تجاوز و حمله قرار گرفته بود و جامعه روزنامهنگاری نیز مانند دیگر اقشار جامعه، خود را در برابر یک مسئولیت تاریخی دید. روزنامهنگاران تلاش کردند با خبر، تصویر، گزارش و روایت، هم واقعیتهای میدان را ثبت کنند و هم صدای دفاع از میهن و ایستادگی مردم را به گوش جامعه برسانند. از همه روزنامهنگارانی که در آن شرایط دشوار، مسئولانه و حرفهای کار کردند، صمیمانه تشکر میکنم.
در کنار همه اینها، یکی از اهداف اصلی ما در این دوره، توجه به نسل جدید روزنامهنگاران بود. جشنواره نباید فقط محل تقدیر از چهرههای شناختهشده باشد. باید بتواند استعدادهای تازه را نیز کشف کند. خوشبختانه یکی از اتفاقات امیدبخش این دوره، حضور روزنامهنگاران جوان در میان برگزیدگان نهایی است. همچنین خوشحالیم که در میان برگزیدگان، چند روزنامهنگار از رسانههای شهرستانی نیز حضور دارند.
امشب شب برگزیدگان است، اما من میخواهم از همه کسانی که اثر فرستادند تشکر کنم، چه کسانی که نامشان امشب خوانده میشود و چه کسانی که به مرحله نهایی نرسیدند. جشنواره با برگزیدگان معنا پیدا نمیکند، جشنواره با مجموعه تلاش همه شرکتکنندگان معنا پیدا میکند.
در پایان، لازم میدانم صمیمانه از انجمن صنفی روزنامهنگاران تهران تشکر کنم که با حمایت و همراهی خود، زمینه برگزاری این جشنواره را فراهم کرد. از دکتر فیاض زاهد، رئیس محترم هیأتمدیره انجمن، تشکر میکنم که در این دوره واقعاً سنگ تمام گذاشتند و با حمایت جدی خود اجازه دادند «چراغ حقیقت» با قوت و کیفیت بیشتری برگزار شود.
همچنین باید از جناب آقای ایرج اسلامی، دبیر جشنواره، قدردانی ویژه داشته باشم. همه زحمات اجرایی و هماهنگیهای این جشنواره، از آغاز تا همین مراسم امشب، بر دوش ایشان بوده و با دلسوزی و پیگیری فراوان آن را به سرانجام رساندهاند.
بهطور ویژه لازم میدانم از دکتر سعید ارکانزاده یزدی، دبیر هیأت داوران جشنواره صمیمانه تشکر کنم که با دقت، وسواس حرفهای و صرف وقت فراوان، مسئولیت سنگین ساماندهی و داوری آثار را بر عهده گرفتند. ایشان آثار رسیده را با حوصله دستهبندی و مطالعه کردند، با داوران جلسات متعدد داشتند، درباره کیفیت و معیارهای آثار گفتوگو و جمعبندی کردند و نتیجه این فرآیند دقیق و حرفهای را ارائه دادند. از ایشان و همه داوران محترم که این مسئولیت سنگین را پذیرفتند، صمیمانه سپاسگزارم.
اگر امشب این چراغ روشن است، حاصل تلاش بیوقفه این عزیزان و همه همکارانی است که پشت صحنه، بیآنکه دیده شوند، برای برگزاری شایسته این رویداد زحمت کشیدند. از همه آنها صمیمانه سپاسگزارم. از همه شما هم که در این مسیر همراه ما بودید، صمیمانه سپاسگزارم.
تا وقتی حقیقت جویندهای دارد، چراغ روزنامهنگاری خاموش نخواهد شد.
بیانیه هیات داوران دوره چهارم جایزه «چراغ حقیقت»
هیات داوران دوره چهارم جایزه «چراغ حقیقت» ضمن قدردانی از روزنامهنگاران برای مشارکت در این جایزه و ارسال آثار، وظیفه حرفهای خود میداند که نگرانی عمیق خویش را از کم بودن آثار دریافتیِ منطبق با استانداردهای تولید محتوای حرفهای بیان کند.
داوری هیات داوران بر اساس آثار ارسالی به دبیرخانه جایزه انجام شد و میتوان گفت آثار دریافتی با اینکه از نظر کمّی قابلتوجه بودند، اما از حیث کیفی اغلب از حداقل استانداردهای لازم برخوردار نبودند. بدیهی است که نتایج داوریْ آینه تمامنما و تصویر همهجانبهای از رسانههای چاپی و آنلاین ایران نیست، زیرا بخشی از تصویر روزنامهنگاریِ امروز بهدلیل ارسالنشدن آثار، از دایره داوری خارج مانده است. اما در هر حال، همین اندازه آثار دریافتی نیز نشان میدهد که روزنامهنگاری ایران در دوره حاضر وضعیت بسامانی ندارد و به مرز هشدار یا حتی فراتر از آن رسیده است.
بخشی از این وضعیتِ هشداردهندهْ ناشی از افت کیفیت تحریریههایی است که طی سالها و در پی عواملی همچون کمبودِ جدیِ آزادی رسانه و امنیت حرفهای روزنامهنگاری، برخوردهای غیرکارشناسی با رسانهها و روزنامهنگاران، ناامنی شغلی، دستمزدهای پایین، نبود فرصتهای آموزش و بازآموزیِ حرفهای و خروج استادان و پیشکسوتان انتقالدهندهٔ تجربهٔ حرفهای از تحریریهها ایجاد و منجر به کاهش شدید مخاطب و تضعیف قدرت اثرگذاری روزنامهنگاری حرفهای شده است.
با این حال، ظرفیت قابلتوجهِ نسل جدیدِ فعالان رسانهایْ امیدبخش است و میتواند مسیر بازگشت نسبی به تولید محتوای حرفهایتر و جذابتر را هموار سازد؛ هرچند روشن است که این مسیر برای رسانههای ایران همچنان دشوار و نیازمند حمایتهای اجتماعی، اقتصادی و ساختاری است.
در حوزه گزارشهای مکتوب، برخی از آثار از نظر سوژهیابی قابلتوجه بودند، ولی نحوه نگارش و پرداخت و پیگیریِ آنها واجدِ ویژگیهای یک اثر حرفهای نبودند. طرفه اینکه اعضای هیئت داوران در طی یک سال منتهی به جایزه، به آثار شایستهای برخوردهاند که جای آنها در بین آثار مورد داوری خالی بود. از دستاندرکاران جایزه انتظار میرود روزنامهنگاران را به هر نحوی ترغیب کنند که آثار کیفی خود را در این جایزه شرکت دهند تا حاصل داوریِ این جایزهْ برآیندی از سطح روزنامهنگاری حرفهای در کشور باشد.
در حوزه یادداشتنویسی، با اینکه روزنامهنگاری ایرانْ سنت دیرینهای در نوشتن یادداشت دارد، متأسفانه هیئت داوران برای انتخاب یادداشتهای باکیفیت با چالش جدی مواجه بود. بسیاری از یادداشتهای دریافتی در واقع دلنوشته بودند و از زاویهای مسئلهمحورْ نوشته نشده و مبانی یادداشتنویسی را رعایت نکرده بودند. یکی از مشکلات برجستهای که در بخش آثار مکتوب به چشم میخورد این بود که بسیاری از آثار در فرایند سردبیری صیقل نخورده بودند و بهنظر میرسد در تعداد چشمگیری از رسانهها، فرایند سردبیری بهدرستی انجام نمیشود.
در بخش محتواهای ویدیویی، خصوصاً گزارشهای تصویری، کیفیتِ فنی و محتواییِ آثارِ دریافتیْ در سطحی نبود که بتوان بهراحتی آثار شاخصی را در میان آنها انتخاب کرد. توصیه میشود نهادهای آموزشی و صنفیْ دورههای کوتاهمدتِ آموزشِ فنیِ گزارشگری و مصاحبه تصویریْ برای روزنامهنگاران برگزار کنند، روزنامهنگارانی که عمدتاً از حوزه روزنامهنگاریِ مکتوب به بخش ویدیویی نقل مکان کردهاند.
در نهایت، هیات داوران دوره چهارم امیدوار است این جایزه علاوه بر انتخاب برترینها، بتواند گامی در جهت تقویت همیاری روزنامهنگاران و ارتقای استانداردهای حرفهای در میان جامعه رسانهای ایران باشد.
هیات داوران دوره چهارم جایزه «چراغ حقیقت» (بهترتیب الفبا):کمال آقایی، حمیدرضا ابک، سعید ارکانزاده یزدی، امیلی امرایی، سرگی بارسقیان، علی بزرگیان، مژگان جمشیدی، فریدون صدیقی، کیوان کثیریان، عباس کوثری، داود محمدی.
هیات داوران دوره چهارم جایزه «چراغ حقیقت» ضمن قدردانی از روزنامهنگاران برای مشارکت در این جایزه و ارسال آثار، وظیفه حرفهای خود میداند که نگرانی عمیق خویش را از کم بودن آثار دریافتیِ منطبق با استانداردهای تولید محتوای حرفهای بیان کند.
داوری هیات داوران بر اساس آثار ارسالی به دبیرخانه جایزه انجام شد و میتوان گفت آثار دریافتی با اینکه از نظر کمّی قابلتوجه بودند، اما از حیث کیفی اغلب از حداقل استانداردهای لازم برخوردار نبودند. بدیهی است که نتایج داوریْ آینه تمامنما و تصویر همهجانبهای از رسانههای چاپی و آنلاین ایران نیست، زیرا بخشی از تصویر روزنامهنگاریِ امروز بهدلیل ارسالنشدن آثار، از دایره داوری خارج مانده است. اما در هر حال، همین اندازه آثار دریافتی نیز نشان میدهد که روزنامهنگاری ایران در دوره حاضر وضعیت بسامانی ندارد و به مرز هشدار یا حتی فراتر از آن رسیده است.
بخشی از این وضعیتِ هشداردهندهْ ناشی از افت کیفیت تحریریههایی است که طی سالها و در پی عواملی همچون کمبودِ جدیِ آزادی رسانه و امنیت حرفهای روزنامهنگاری، برخوردهای غیرکارشناسی با رسانهها و روزنامهنگاران، ناامنی شغلی، دستمزدهای پایین، نبود فرصتهای آموزش و بازآموزیِ حرفهای و خروج استادان و پیشکسوتان انتقالدهندهٔ تجربهٔ حرفهای از تحریریهها ایجاد و منجر به کاهش شدید مخاطب و تضعیف قدرت اثرگذاری روزنامهنگاری حرفهای شده است.
با این حال، ظرفیت قابلتوجهِ نسل جدیدِ فعالان رسانهایْ امیدبخش است و میتواند مسیر بازگشت نسبی به تولید محتوای حرفهایتر و جذابتر را هموار سازد؛ هرچند روشن است که این مسیر برای رسانههای ایران همچنان دشوار و نیازمند حمایتهای اجتماعی، اقتصادی و ساختاری است.
در حوزه گزارشهای مکتوب، برخی از آثار از نظر سوژهیابی قابلتوجه بودند، ولی نحوه نگارش و پرداخت و پیگیریِ آنها واجدِ ویژگیهای یک اثر حرفهای نبودند. طرفه اینکه اعضای هیئت داوران در طی یک سال منتهی به جایزه، به آثار شایستهای برخوردهاند که جای آنها در بین آثار مورد داوری خالی بود. از دستاندرکاران جایزه انتظار میرود روزنامهنگاران را به هر نحوی ترغیب کنند که آثار کیفی خود را در این جایزه شرکت دهند تا حاصل داوریِ این جایزهْ برآیندی از سطح روزنامهنگاری حرفهای در کشور باشد.
در حوزه یادداشتنویسی، با اینکه روزنامهنگاری ایرانْ سنت دیرینهای در نوشتن یادداشت دارد، متأسفانه هیئت داوران برای انتخاب یادداشتهای باکیفیت با چالش جدی مواجه بود. بسیاری از یادداشتهای دریافتی در واقع دلنوشته بودند و از زاویهای مسئلهمحورْ نوشته نشده و مبانی یادداشتنویسی را رعایت نکرده بودند. یکی از مشکلات برجستهای که در بخش آثار مکتوب به چشم میخورد این بود که بسیاری از آثار در فرایند سردبیری صیقل نخورده بودند و بهنظر میرسد در تعداد چشمگیری از رسانهها، فرایند سردبیری بهدرستی انجام نمیشود.
در بخش محتواهای ویدیویی، خصوصاً گزارشهای تصویری، کیفیتِ فنی و محتواییِ آثارِ دریافتیْ در سطحی نبود که بتوان بهراحتی آثار شاخصی را در میان آنها انتخاب کرد. توصیه میشود نهادهای آموزشی و صنفیْ دورههای کوتاهمدتِ آموزشِ فنیِ گزارشگری و مصاحبه تصویریْ برای روزنامهنگاران برگزار کنند، روزنامهنگارانی که عمدتاً از حوزه روزنامهنگاریِ مکتوب به بخش ویدیویی نقل مکان کردهاند.
در نهایت، هیات داوران دوره چهارم امیدوار است این جایزه علاوه بر انتخاب برترینها، بتواند گامی در جهت تقویت همیاری روزنامهنگاران و ارتقای استانداردهای حرفهای در میان جامعه رسانهای ایران باشد.
هیات داوران دوره چهارم جایزه «چراغ حقیقت» (بهترتیب الفبا):کمال آقایی، حمیدرضا ابک، سعید ارکانزاده یزدی، امیلی امرایی، سرگی بارسقیان، علی بزرگیان، مژگان جمشیدی، فریدون صدیقی، کیوان کثیریان، عباس کوثری، داود محمدی.
